Waar is AI?

• De rekenmachine uit de jaren ’50: eigenlijk een vorm van AI die sommen kan uitrekenen.
• Geldautomaten die herkennen je kaart, checken je saldo en geven geld uit.
• Het keuzemenu dat je vraag herkent en je doorverbindt wanneer je naar bedrijven belt.
• Je spamfilter die automatisch ongewenste berichten uit je inbox haalt.

Jarenlang deden machines hetzelfde: ze herkenden patronen en voerden vooraf bepaalde acties uit. De afgelopen 10 tot 15 jaar hebben een fundamentele verandering gebracht. Machines zijn niet meer alleen goed geworden in het herkennen van patronen, ze kunnen nu ook creëren en redeneren op manieren die niet vooraf vastgelegd zijn.

De oude manier (klassieke AI): De machine krijgt duidelijke instructies. “Als je dit ziet, doe dan dat”. Het klinkt als een rij domino’s; de eerste valt om en de rest volgt.

De nieuwe manier (generatieve AI): De machine is getraind op miljarden voorbeelden. Het heeft niet een vast script – het heeft geleerd hoe dingen werken en kan nu zelf nieuwe dingen bedenken en maken.

De evolutie:

Van herkennen naar creëren

De oude, betrouwbare AI (herkenning):

• Je gezichtsherkenning om je telefoon te ontgrendelen
• Je antivirussprogramma op je computer
• De fraudedetectie bij je bankkaart
• Je mailfilter dat spam eruit haalt

De nieuwe, creatieve AI (generatie):

• Je spraakassistent (Siri, Google Assistant) die begrijpt wat je vraagt en daar flexibel op reageert
• Google Translate vertaalt volledige zinnen in plaats van alleen woorden op te zoeken
• TikTok, Instagram en YouTube – de AI ziet wat je graag ziet en maakt een volledig gepersonaliseerde tijdslijn (feed)
• ChatGPT, Claude en andere AI-chatbots – kunnen vragen beantwoorden die ze nooit in hun training tegengekomen zijn
• Afbeeldingsherkenning in Google Foto’s – herkent gezichten, plaatsen en situaties

Is AI perfect?

Omdat nieuwe AI-systemen zo goed zijn in het creëren van realistische antwoorden, kunnen ze ook overtuigende onzin produceren.

Voorbeelden:

• ChatGPT beweert dat “The Midnight Library” een roman van Shakespeare is (klopt niet)
• Het verzint wetenschappelijke onderzoeken met echt klinkende titels
• Het noemt quotes die beroemde mensen nooit gezegd hebben

Waarom gebeurt dit? Het systeem weet het verschil niet tussen ‘”‘wat waarschijnlijk klinkt’”‘ en ‘”‘wat echt waar is’. Het ziet een patroon en denkt: “Dit volgt waarschijnlijk op dat“, maar het kan volledig fout zijn.

Je autocorrectie vervangt alleen woorden die hij herkent; hij verzint geen nieuwe. Maar ChatGPT kan moeiteloos een nieuw woord verzinnen, omdat hij geen woordenboek raadpleegt, maar op basis van patronen voorspelt welke letters en klanken bij elkaar passen. Het resultaat klinkt als een bestaand woord, maar is dat niet.