Waar is AI?

• De rekenmachine uit de jaren ’50: eigenlijk een vorm van AI die sommen kan uitrekenen.
• Geldautomaten die herkennen je kaart, checken je saldo en geven geld uit.
• Het keuzemenu dat je vraag herkent en je doorverbindt wanneer je naar bedrijven belt.
• Je spam filter die automatisch ongewenste berichten uit je inbox haalt.

Jarenlang deden machines hetzelfde: ze herkenden patronen en voerden vooraf bepaalde acties uit, maar in de afgelopen 10-15 jaar is iets fundamenteel anders geworden. Machines zijn niet meer alleen goed geworden in het herkennen van patronen, ze kunnen nu ook creëren en redeneren op manieren die niet vooraf vastgelegd zijn.

De oude manier (klassieke AI): De machine krijgt duidelijke instructies. “Als je dit ziet, doe dan dat”. Het klinkt als een rij domino’s; de eerste valt om en de rest volgt.

De nieuwe manier (generatieve AI): De machine is getraind op miljarden voorbeelden. Het heeft niet een fixed script – het heeft geleerd hoe dingen werken en kan nu zelf nieuwe dingen bedenken en maken.

De evolutie:

Van herkennen naar creëren

De oude, betrouwbare AI (herkenning):

• Je gezichtsherkenning om je telefoon te ontgrendelen
• Je antivirussprogramma op je computer
• De fraud-detectie bij je bankkaart
• Je mail-filter dat spam eruit haalt

De nieuwe, creatieve AI (generatie):

• Je spraakassistent (Siri, Google Assistant) die begrijpt wat je vraagt en daar flexibel op reageert
• Google Translate vertaalt volledige zinnen in plaats van alleen woorden op te zoeken
• TikTok, Instagram en YouTube – de AI ziet wat je graag ziet en maakt een volledig gepersonaliseerde feed
• ChatGPT, Claude en andere AI-chatbots – kunnen vragen beantwoorden die ze nooit in hun training tegengekomen zijn
• Afbeeldingsherkenning in Google Foto’s – herkent gezichten, plaatsen en situaties

Is AI perfect?

Omdat nieuwe AI-systemen zo goed zijn geworden in het creëren van realistische antwoorden, kunnen ze ook overtuigende onzin produceren.

Voorbeelden:

• ChatGPT beweert dat “The Midnight Library” een roman van Shakespeare is (klopt niet)
• Het verzint wetenschappelijke onderzoeken met echt klinkende titels
• Het noemt quotes die beroemde mensen nooit gezegd hebben

Waarom gebeurt dit? Het systeem weet het verschil niet tussen “wat waarschijnlijk klinkt” en “wat echt waar is”. Het ziet een patroon en denkt: “Dit volgt waarschijnlijk op dit”, maar het kan volledig fout zitten.

Dit is het grote verschil met de oude AI: je spam filter zal nooit per ongeluk een echte e-mail als spam markeren omdat het giswerk doet. Maar ChatGPT kan wel met veel zelfvertrouwen iets verzinnen.